Czy pies może być trzymany na łańcuchu w Polsce?

Dla wielu osób utrzymywanie psów na łańcuchach jest niedopuszczalne. Obrońcy zwierząt od lat walczą o wprowadzenie przepisów zabraniających stosowania takich praktyk. Jednak w Polsce jeszcze duża część osób utrzymuje psy w taki sposób.

Czy jest to zatem zgodne z obowiązującymi przepisami prawa?

Prawo dopuszcza taką formę utrzymywanie psa. Przewiduje jednak konkretne ograniczenia i nakłada obowiązki na właścicieli psów. Mówimy tu nie tylko o długości uwięzi i możliwym czasie przebywania na niej, ale też o zachowaniu ogólnego dobrostanu psa.

Nieprzestrzeganie tych zasad może się wiązać z odpowiedzialnością karną.

Podstawa prawna – ustawa o ochronie zwierząt

Zasady trzymania psa na uwięzi reguluje ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt.

Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy:

„Zabrania się trzymania zwierząt domowych na uwięzi w sposób stały dłużej niż 12 godzin w ciągu doby lub powodujący u nich uszkodzenia ciała lub cierpienie oraz niezapewniający możliwości niezbędnego ruchu.„

Przepis wprowadza jasne ograniczenia. Pies może przebywać na uwięzi tylko przy spełnieniu określonych warunków. Niedopuszczalne jest stałe utrzymywanie psa na łańcuchu.

Jak długo pies może być na łańcuchu?

Ustawa wyraźnie wskazuje maksymalny czas przebywania psa na uwięzi.

Pies nie może być trzymany na uwięzi dłużej niż 12 godzin w ciągu doby.

Oznacza to, że właściciel musi zapewnić zwierzęciu czas, w którym może ono swobodnie się poruszać. Psy mają szczególną potrzebę węszenia i eksploracji. Spuszczenie psa z łańcucha na 15 minut czy krótki spacer raz w tygodniu, to niedopuszczalne zachowanie właścicieli psów, które jest zabronionym prawem. 

Pies powinien mieć możliwość:

• swobodnego ruchu każdego dnia,
• kontaktu z otoczeniem,
• realizowania podstawowych potrzeb behawioralnych.

Zwierzęta długotrwale pozbawione możliwości realizowania swoich naturalnych zachowań cierpią. Nadmierna reaktywność, lękliwość, a nawet frustracja przeradzająca się w agresję, to tylko niektóre z zaburzeń behawioralnych występujących u psów przebywających stale na uwięzi.

Minimalna długość łańcucha

Przepisy określają także minimalną długość uwięzi.

Zgodnie z ustawą długość uwięzi nie może być krótsza niż 3 metry.

Celem przepisu jest zapewnienie psu minimalnej przestrzeni do poruszania się. Zbyt krótki łańcuch ogranicza ruch zwierzęcia. Ograniczenie ruchu powoduje stres. Może prowadzić do problemów zdrowotnych np. zaniku mięśni.

Warunki, jakie musi zapewnić właściciel psa

Spełnienie wymogu czasu oraz długości uwięzi nie jest wystarczające. Właściciel psa ma obowiązek zapewnić zwierzęciu odpowiednie warunki bytowe.

Pies powinien mieć zapewnione:

• stały dostęp do świeżej wody,
• odpowiednie pożywienie,
• schronienie przed deszczem, wiatrem oraz zimnem,
• możliwość odpoczynku w bezpiecznym miejscu,
• profilaktykę oraz opiekę weterynaryjną.

Brak takich warunków stanowi naruszenie przepisów ustawy o ochronie zwierząt.

Jakie kary grożą za utrzymywanie psa na krótkiej uwięzi w sposób stały?

Zgodnie z art. 37 ustawy o ochronie zwierząt nieprzestrzeganie zakazów art. 9 ust. 2 tej ustawy uznawane jest za wykroczenie. Za popełnienie tego wykroczenia grozi kara aresztu bądź grzywny. Sąd może orzec też przepadek zwierzęcia oraz zakaz posiadania zwierząt od roku do lat 5.

W niektórych sytuacjach utrzymywanie psa na uwięzi stanowi jednak przestępstwo.

Kiedy trzymanie psa na łańcuchu może być uznane za znęcanie się?

Art. 6 ust. 2 ustawa o ochronie zwierząt zakazuje znęcania się nad zwierzętami. Za taki czyn grozi odpowiedzialność karna opisana w art. 35 ust. 1a tej ustawy.

Do znęcania się może dojść w szczególności wtedy, gdy:

• pies przebywa na łańcuchu bez przerwy od wielu lat,
• uwięź jest zbyt krótka i uniemożliwia realizowanie potrzeb psa,
• łańcuch powoduje obrażenia ciała np. otarcia, wrastająca obroża,
• pies nie ma dodatkowo dostępu do wody i schronienia,
• warunki utrzymania powodują cierpienie zwierzęcia, nawet te psychiczne.

W takich sytuacjach możliwe jest wszczęcie postępowania karnego przeciwko właścicielowi.

Jakie kary grożą za znęcanie się nad zwierzęciem?

Znęcanie się nad zwierzęciem stanowi przestępstwo. Ustawa o ochronie zwierząt przewiduje następujące kary:

• kara pozbawienia wolności do 3 lat (do 5 lat w przypadku szczególnego okrucieństwa),
• zakaz posiadania zwierząt,
• nawiązka do nawet 100 000 zł na cel związany z ochroną zwierząt,
• przepadek zwierzęcia.

W poważnych przypadkach właściciel może utracić prawo do posiadania zwierząt do 15 lat.

Co zrobić, gdy pies jest stale trzymany na łańcuchu?

Każda osoba może zareagować na nieprawidłowe utrzymywanie psa. Wystarczy podejrzenie naruszenia przepisów.

Zgłoszenie można skierować do:

• policji,
• straży miejskiej lub gminnej,
• organizacji społecznych zajmujących się ochroną zwierząt.

Organy mogą przeprowadzić kontrolę. Mogą wezwać właściciela do poprawy warunków utrzymania zwierzęcia. Możliwe jest również nałożenie mandatu karnego. W sytuacjach poważniejszych, gdy podczas kontroli ujawnione zostaną przesłanki znęcania się nad zwierzęciem, może dojść do interwencyjnego odebrania psa.

Co należy zapamiętać?

Trzymanie psa na łańcuchu w Polsce nie jest całkowicie zakazane. Ustawa wprowadza jednak wyraźne ograniczenia.

Najważniejsze zasady są następujące:

• pies nie może przebywać na uwięzi dłużej niż 12 godzin w ciągu doby,
• długość uwięzi nie może być krótsza niż 3 metry,
• właściciel musi zapewnić zwierzęciu odpowiednie warunki bytowe.

Naruszenie tych zasad może prowadzić do odpowiedzialności karnej.

Znajomość przepisów ma znaczenie dla właścicieli zwierząt. Ma znaczenie także dla osób reagujących na przypadki ich niewłaściwego traktowania.